Metodologia nauki

  1. Co oznacza termin „hipoteza” w naukach
    przyrodniczych?
    Przypuszczenie lub domysł odnoszące się do przedmiotów tych nauk.
  2. Co to jest wiedza w naukach przyrodniczych?
    To informacja utrwalona przy użyciu rozmaitych nośników zawierająca wyniki poznania.
  3. Czy wiedza w naukach przyrodniczych jest hipotetyczna?
    Nie, hipotezy nie stanowią wiedzy w ścisłym rozumieniu.
  4. Podaj przykład zdania wyrażającego wiedzę przyrodniczą.
    np. Kilimandżaro jest najwyższą górą Afryki (proszę podać własny).
  5. Podaj przykład zdania wyrażającego hipotezę przyrodniczą.
    np. kwarki są najprostszymi, elementarnymi składnikami nukleonów(proszę podać własny) .
  6. Na czym polega błąd mylenia hipotez z wiedzą?
    Na traktowaniu domysłów jakby były pewne i wiedzy jakby była domysłem.
  7. Co jest źródłem potocznego przekonania o zmienności wiedzy w
    naukach przyrodniczych?
    Mylenie hipotez z wiedzą, przedstawianie hipotez jako wiedzy pewnej.
  8. Jaka jest rola hipotez w naukach przyrodniczych?
    Hipotezy w naukach przyrodniczych inspirują poznanie (eksperymenty, obserwacje itp.).
  9. Co to jest teoria w naukach formalnych?
    To formalizm ścisły (np. aksjomatyczny) zinterpretowany czyli posiadający model.
  10. Co to jest model w naukach formalnych?
    To klasa obiektów spełniających określony formalizm. Przykładowo liczby naturalne są modelem aksjomatyki Peano.
  11. Co to jest teoria w naukach przyrodniczych?
    Teoria w naukach przyrodniczych to opis wyrażony w stosownym języku danej dziedziny odnoszący się do klasy obiektów lub procesów (własność ogólności), zazwyczaj umożliwiający generowanie hipotez. Teoria może mieć charakter czysto opisowy (np. teoria Wegenera) ale może także mieć własność predykcji, retrodykcji i wielkiej ogólności (np. mechanika klasyczna). Własności teorii zależą od własności obiektów i procesów, których one dotyczą.
  12. Na czym polega błąd w powiedzeniu: „to tylko teoria”?
    Na pomyleniu teorii z hipotezą.
  13. Czy teorie mogą zawierać składową hipotetyczną?
    Tak.
  14. Czy każda teoria przyrodnicza musi mieć własność predykcji?
    Nie, na przykład teorie obiektów i procesów historycznych.
  15. Co to są obiekty i procesy historyczne?
    To obiekty i procesy zależne od względnie nielicznych zdarzeń losowych (nieprzewidywalnych). Przykładem jest ewolucja organizmów rozumiana jako historia życia na ziemi.
  16. Jakie są własności teorii procesów przyczynowo skutkowych?
    • Redukcjonizm
    • własność predykcji i retrodykcji
    • wielka
    • ogólność
    • dokładność
    • determinizm
    • (tak jak w
    • mechanice klasycznej)
  17. Czy istnieją ograniczenia predykcji i retrodykcji dla teorii
    przyczynowych?
    Teoretycznie nie ale procesy deterministycznie chaotyczne są często praktycznie nieprzewidywalne ze względu na naszą ograniczoną wydolność obliczeniową (są problemami obliczeniowo trudnymi).
  18. Jakie są własności teorii statystycznych?
    analogiczne jak w przypadku przyczynowych jednak każda predykcja zachodzi z pewnym prawdopodobieństwem i nie ma (silnego) determinizmu.
  19. Prace Goedla, Tarskiego, Chaitina, dotyczące tzw. Twierdzeń
    limitacyjnych, pokazują, że mogą istnieć twierdzenia (nawet w
    matematyce) niedowodliwe ale prawdziwe. Jak możemy przekonywać się
    o ich prawdziwości?
    Empirycznie to znaczy stosując je i sprawdzając dla możliwie wielu przypadków.
  20. Jak nazywa się stanowisko metodologiczne zaproponowane przez Rudolfa
    Carnapa?
    Weryfikacjonizm (zgodnie z nim nauka polega na sprawdzaniu zdań predykcyjnych).
  21. Jak nazywa się stanowisko metodologiczne proponowane przez Karla
    Poppera?
    Falsyfikacjonizm (zgodnie z nim nauka polega na obalaniu czyli falsyfikowaniu hipotez predykcyjnych).
  22. Co to jest kryterium falsyfikowalności u Karla Poppera?
    To wymóg aby każda teza naukowa była potencjalnie falsyfikowalna (mogła być fałszywa). Popper uważał ten wymóg za „kryterium demarkacyjne” pozwalające odróżnić wiedzę naukową od nienaukowej.
  23. Czy kryterium falsyfikowalności stosuje się do wiedzy naukowej?
    Najczęściej nie (np. wiemy, że Kilimandżaro jest najwyższą górą Afryki i wiemy, że zbiór falsyfikatorów jest pusty).
  24. Do czego stosuje się kryterium falsyfikowalności?
    Do hipotez (bez niego przypuszczenie nie jest przypuszczeniem lecz wiedzą lub tautologią).
  25. Jaki ważny błąd metodologiczny popełniał Arystoteles na gruncie
    nauk przyrodniczych?
    Przedkładanie „zdroworozsądkowych” racji logicznych nad doświadczalne.
  26. Jakie ważne błędy popełnia Karl Popper zarzucając teorii
    ewolucji „tautologiczność”?
    • -przypisanie czynnikom doboru roli zwiększania różnorodności
    • -nieznajomość własności relacji symetrycznych (twierdzi on, że dostosowanie definiujemy przez przeżycie i odwrotnie podczas gdy teoria mówi, że są one zależne i dlatego można tak robić podobnie jak czwórkę można definiować jako sumę dwójek i odwrotnie)
    • -żądanie własności predykcji
  27. Jaki podstawowy zarzut stawia Popper teorii ewolucji?
    Zarzut niefalsyfikowalności.
  28. Wymień przykładowe dziedziny nauk przyrodniczych o silnej składowej
    hipotetycznej.
    Np.: kosmologia, rekonstrukcje paleontologiczne (od organizmów do ekosystemów), badania pochodzenia życia (proszę podać własny).
  29. Dlaczego (formalnie) niektóre obiekty i procesy możemy tylko
    opisywać a dla innych możemy tworzyć „eleganckie” zwięzłe
    teorie?
    Ponieważ reprezentujące je łańcuchy binarne często są niekompresowalne (wtedy pozostaje opis) ale czasem wysoce kompresowalne (i wtedy możemy opracować „elegancką” teorię).
  30. Podaj przykład dziedzin nieredukowalnie opisowych.
    Anatomia, morfologia, geografia.
  31. Dlaczego w naukach przyrodniczych niezmiernie ważne jest nieustanne
    poznawanie tego co już znane?
    Ponieważ dostarcza ono źródłowych kompetencji, rzeczywistym znawcą jest ten kto poznał a nie tylko przeczytał.
  32. Co to jest paradygmat w rozumieniu Thomasa Khuna?
    To zespół teorii i pojęć powszechnie akceptowanych przez społeczność specjalistów, wyznacza on standardy praktyki naukowej.
  33. Jakie czynniki decydują o „upadku” paradygmatów?
    Niezgodność z danymi  Wyczerpanie zakresu stosowalności (paradygmat przestaje być twórczy)
  34. Czy wszystkie obiekty (w sensie ogólnym) mogą być mierzone
    ilościowo?
    Nie
  35. Jak brzmi postulat mierzalności ilościowej Gaussa?
    Ilościowo może być mierzony obiekt („istność”) dający się podzielić co najmniej na dwa obiekty równej wielkości i będące obiektami tego samego rodzaju co dzielony.
Author
Manwe
ID
347225
Card Set
Metodologia nauki
Description
filo
Updated